İlişkiler

→ sevimli, canayakın

Hoşa giden, yakınlık uyandıran. Türkçesi: sevimli, canayakın.

Antipatik ile karşıt çift: sevimli ve sevimsiz. Yunanca ögeler birlikte duymak demek, yani yakınlık kuran duygu.

→ mevcut durum, var olan durum

Şu an geçerli olan düzen. Türkçesi: var olan durum, mevcut durum.

Latinceden olduğu gibi alınmış bir kalıp. Var olan durum, hiçbir açıklama gerektirmeden aynı şeyi söylüyor; siyaset dilinde statükoyu korumak sık kullanılıyor.

→ eşgüdüm

Ayrı işlerin birbirine uyumlu yürütülmesi. Türkçesi: eşgüdüm.

Eşgüdüm, eş ve güdüm sözcüklerinden: birlikte yönetme. Sinerji ile yakın ama farklı: eşgüdüm düzenlemeyi, görevdeşlik ortak sonucu anlatıyor.

→ dayatmak

Bir şeyi zorla kabul ettirmek. Türkçesi: dayatmak.

Latince kök üstüne koymak demek; dayatmak da bastırma anlamını taşıyor. Manipülâsyon ile farkı: dayatma açıktan, güdümleme gizliden yapılıyor.

→ uzlaşma

Tarafların ortak noktada buluşması. Türkçesi: uzlaşma.

Latince kök birlikte duymak demek. Uzlaşma, anlaşmanın karşılıklı ödünle kurulduğunu da taşıyor; oy birliği kastedildiğinde tam uzlaşma kullanılıyor.

→ saygınlık, itibar

Toplum önünde sahip olunan değer ve saygı. Türkçesi: saygınlık, itibar.

İlginç bir köken: Latince praestigium göz boyama demek, sözcük zamanla olumsuzdan olumluya dönmüş. Saygınlık bugünkü anlamı karşılıyor.

→ resmî olmayan, biçimsel olmayan

Kurallara bağlı olmayan, resmî olmayan. Türkçesi: resmî olmayan.

Resmî olmayan karşılığı doğrudan anlaşılıyor; günlük dilde teklifsiz ve senli benli sözcükleri de aynı havayı veriyor.

→ dışarıdan biri, yabancı

Bir topluluğun içinden olmayan, dışarıdan gelen kişi. Türkçesi: dışarıdan biri, yabancı.

Türkçede dışarıdan biri ya da yabancı aynı konumu anlatıyor. Önceki karşılık "dış hissedar" borsa diline ait ayrı bir terimdi, bu sözcüğün karşılığı değil.

→ Ağzından kaçırmak / Sırrı açığa vurmak

Sırrı açığa çıkarmak

Bir sırrı ifşa etmek veya gizli bir bilgiyi söylemek anlamına gelir.

→ anlayış, zihniyet

Bir kişi ya da topluluğun düşünme biçimi. Türkçesi: anlayış, zihniyet.

Anlayış daha yumuşak, zihniyet ise çoğunlukla eleştirel tonda kullanılıyor; cümlenin tonuna göre seçiliyor.

→ Sen benim huzur alanımsın

Birinin güven ve huzur kaynağı olması

Birinin yanında rahat ve huzurlu hissetme

→ eş, ortak

Bir işi ya da yaşamı paylaşan kişi. Türkçesi: ortak, eş.

Latince kök pay demek: payı olan kişi. İş bağlamında ortak, özel yaşamda eş uyuyor; Türkçe bu iki alanı ayırıyor.

→ tırmanış

Bir gerilimin aşama aşama şiddetlenmesi. Türkçesi: tırmanış.

Fransızca kök merdivenle tırmanma demek. Tırmanış, gerilimin basamak basamak arttığını anlatıyor; gerilimin düşmesi için yumuşama karşılığı kullanılıyor.

→ küreselleşme

Ekonomi ve kültürün dünya ölçeğinde bütünleşmesi. Türkçesi: küreselleşme.

Global’in süreç adı: küresel → küreselleşme. Türkçe ikili aynı ekle kuruluyor ve sözcük toplum bilimi dilinde tümüyle yerleşik.

→ Bence bunu ilişkilendiremiyorsun

Bağlantı kuramama

Bir durumu veya duyguyu anlamlandıramama, empati kuramama

→ Aramızda bir uyum var gibi

Aralarında doğal bir çekim ve uyum olması

İki kişi arasındaki doğal çekim ve uyum

→ Seninle kaliteli vakit geçirmek istiyorum

Birlikte değerli zaman geçirme isteği

Sevdikleriyle özel ve kaliteli zaman geçirme arzusu

→ bütünleşmek

Bir bütünün parçası hâline gelmek. Türkçesi: bütünleşmek.

Latince kök tamamlamak demek: parça bütünü tamam ediyor. Toplumsal bağlamda uyum sağlamak da kullanılıyor; Adapte olmak o yönü karşılıyor.

→ Sana zararlı davrandığımın farkındayım

Olumsuz ve zararlı davranışların farkında olma

Bir ilişkide olumsuz ve zararlı davranışların bilincinde olma

→ kendi kaderini tayin hakkı

Bir halkın kendi siyasi geleceğini belirleme hakkı. Türkçesi: kendi kaderini tayin hakkı.

Uluslararası hukuk ve siyaset dilinde kendi kaderini tayin hakkı tümüyle yerleşik. Eski karşılık "geleceklik hakkı" hiçbir metinde kullanılmıyor.

→ kopuntu

Anayurdundan ayrılıp başka ülkelere yerleşmiş topluluk. Türkçesi: kopuntu.

Kopuntu, topluluğun anayurdundan koptuğunu anlatıyor; Yunanca kökün anlamı da dağılma. Sözcük ilk kez Yahudi topluluğu için kullanılmış, sonra genelleşmiş.

→ kurtarımcılık

Sınır dışında kalan soydaş toprakları ülkeye katma akımı. Türkçesi: kurtarımcılık.

İtalyanca terra irredenta, yani kurtarılmamış toprak deyiminden. Kurtarımcılık, akımın kendini nasıl adlandırdığını koruyor.

→ duygusal bağ

Kişiler arasında kurulan duygu temelli yakınlık. Türkçesi: duygusal bağ.

Karşılık birebir çeviri ve ikisi de Türkçede yerleşik sözcük. Yönetim dilinde aidiyet karşılığı da aynı yakınlığı anlatıyor.